شمس الدين محمد تبريزى مغربى
10
ديوان كامل شمس مغربى ( بانضمام رساله جام جهان نما ) ( فارسى )
خلفا و جانشينان مغربى است كه از دست وى خرقه پوشيده و شطارى لقب گرفته شهرت شطاريه در قرن 8 و 9 ه در هندوستان بوده و بعضى سخنان او يادآور گفتههاى حلاج و بايزيدست و اين طريقه در سوماتره و جاوه نيز پيروان دارد و استاد زرينكوب مىنويسد تأثير وجود مشايخ شطاريه و نقشبنديه در نشر و بسط اسلام بين هندوان و اقوام مالزى بمراتب بيش از تأثيرى بود كه غازيان و مجاهدان سابق درين مورد داشتهاند 1 * مولانا شمس الدين محمد اقطابى مشرقى 2 * تبريزى ، مولانا عوض شاه نامى از مريدان شمس مغربى بودهاند چنان كه مولانا عوض شاه نامى گويد روزى به خدمت مغربى آمدم گفتند امروزى با تو سيرى كنم 3 * مؤلف سفينه خوشگوى صائب را از اعقاب شمس مغربى مىداند 4 * ميرزا محمد على صائب تبريزى اصفهانى بنا بقولى جد و بقول ديگر جد و پدرش ميرزا عبد الرحيم هر دو در عداد جمعى كثير از تجار ثروتمندان بامر شاه عباس كبير از تبريز كوچ كردهاند و در محله نوبنياد اصفهان بنام عباسآباد اقامت يافتند ، از طرفى عمش بنام شمس الدين تبريزى معروف به شيرين قلم و ملقب به شمس ثانى است كه از مشاهير اهل صفا و اساتيد خط بوده و بعيد نيست كه صائب رسم الخط مخصوص به خود را از او ياد گرفته باشد 5 * در ديوان صائب اشارهاى مبنى بر خويشاوندى وى با شمس مغربى نيست و شايد لقب عم او سخن خوشگوى را تأييد كند و شمس ثانى با شمس مغربى خويشاوندى داشته باشند . مغربى فرزندى داشته بنام عبد الحى كه در سال 825 در اوايل سلطنت اسكندر ولد قرايوسف درگذشته و قبرش در كنار قبر مولانا محمد مغربى است 6 *